چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم
  1. خانه
  2. روانشناسی کودک
  3. مهارت‌های فرزندپروری
  4. چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم | راهکارها و دلایل

چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم | راهکارها و دلایل

  1. خانه
  2. روانشناسی کودک
  3. مهارت‌های فرزندپروری
  4. چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم | راهکارها و دلایل
چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم | راهکارها و دلایل
چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم

یکی از دشوارترین مسائل زندگی با کودکان در هر سنی این است که بدانید وقتی فرزندتان به روشی ناسالم خشم خود را نشان می‌دهد چگونه می‌توانید با عشق، آرامش و اطمینان، رفتار او را متوقف کنید. در ادامه با پاسخ این سوال که چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم آشنا می‌شوید اما قبل از آن لازم است در مورد دلایل پرخاشگری در کودکان اطلاعات بیشتری کسب کنید.

کودکانی که کنترل خود را از دست می‌دهند احتمالا از نظر عاطفی احساس ناامنی می‌کنند و اگر رفتارشان متوقف نشود ممکن است از نظر جسمی نیز ایمن نباشند. در هنگام پرخاشگری کودک، مهم است که بتوانید به شکلی موثر مراقبت از او را به عهده بگیرید. اگر در این شرایط، از روش‌های مناسب و سالم برای کنترل پرخاشگری کودک استفاده نکنید می‌توانید علاوه بر آسیب به فرزندتان، به رابطه خود با کودک نیز آسیب برسانید.

چرا کودکان پرخاشگری می‌کنند؟

چرا کودکان پرخاشگری می‌کنند

قبل از پرداختن به پاسخ این سوال که چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم لازم است از دلایل پرخاشگری فرزندتان آگاه شوید. پرخاشگری یک مرحله طبیعی از رشد کودکان است. اینکه فرزند پیش‌دبستانی شما لگد بزند، گاز بگیرد یا سیلی بزند می‌تواند ناراحت‌کننده باشد اما این رفتارها با گذشت زمان بهبود پیدا می‌کنند. تنها لازم است او کمی بزرگتر شود. شما می‌توانید با آگاهی از آنچه خشم فرزندتان را تحریک می‌کند به او کمک کنید. کودک احتمالا در مواقع گرسنگی، تشنگی، خستگی یا به‌طورکلی تغییر روتین‌ها، پرخاشگرانه رفتار می‌کند.

به‌عنوان‌مثال، ممکن است متوجه شوید که او در پایان یک بعدازظهر طولانی و پس از خرید یا درست قبل از ناهار بدخلق است و مستعد پرخاشگری است. اطمینان حاصل کنید که فرزندتان وقتی گرسنه است غذا می‌خورد و وقتی خسته است استراحت می‌کند. در صورت امکان می‌توانید از مکان‌هایی که موجب بروز خشم فرزندتان می‌شوند دوری کنید. از سوی دیگر، اگر فرزندتان بیش از حد احساس سرخوردگی و ناکامی را تجربه کند یا در شرایط ناآشنایی مانند شروع مهدکودک قرار بگیرد و نتواند به صورت کلامی احساساتش را ابراز کند، ممکن است پرخاشگری نشان دهد.

در برخی موارد نیز پرخاشگری کودک می‌تواند به دلیل جلب توجه باشد. وقتی فرزندتان پس از پرخاشگری، واکنش شدیدی از طرف شما می‌بیند ممکن است برای دریافت دوباره این توجه باز هم پرخاشگرانه عمل کند. تقریبا همه کودکان خردسال گاه به گاه پرخاشگری می‌کنند و بعضی از آن‌ها مراحل طولانی‌تر پرخاشگری را طی می‌کنند. لازم است بدانید پرخاشگری فرزندتان به‌احتمال‌زیاد با رشد مهارت‌های اجتماعی و کلامی او کاهش می‌یابد.

چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم؟

همان‌طور که مطرح شد اولین گام در برخورد با کودک پرخاشگر، آگاهی از علت پرخاشگری اوست. در این صورت می‌توانید به صورت موثرتری به فرزندتان کمک کنید. از سوی دیگر، برخی راهکارها نیز به شما کمک می‌کنند که به تدریج بتوانید پرخاشگری فرزندتان را کاهش دهید. در ادامه به پاسخ سوال چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم، با جزئیات بیشتری پرداخته‌ایم.

به سرعت واکنش نشان دهید

وقتی فرزندتان پرخاشگری می‌کند به او بگویید که رفتارش غیرقابل‌قبول است و برای واکنش نشان دادن، منتظر نمانید. اگر او با کودکی دیگر پرخاشگری کرد فرزندتان را به سرعت برای آرام شدن از آن مکان خارج کنید. با او بنشینید یا او را در فضایی امن قرار دهید تا آرام شود. این کار، اغلب فقط چند دقیقه طول می‌کشد.

دور کردن کودک از شرایطی که رفتار پرخاشگرانه نشان می‌دهد به او کمک می‌کند تا متوجه شود رفتار پرخاشگرانه او چه عواقبی دارد. همچنین این مسئله را به کودک نشان خواهد داد که در صورت زدن یا گاز گرفتن، بازی با دوستانش را از دست خواهد داد.

هرگز در واکنش به کودک، او را نزنید

عدم تنبیه بدنی کودک در هنگام واکنش به پرخاشگریممکن است وسوسه شوید که در مقابل رفتار پرخاشگرانه فرزندتان، طعم این رفتار را به خودش بچشید اما این کار شما به کودک نمی‌آموزد که آرام باشد. در عوض، به کودک یاد می‌دهید که وقتی چیزی را دوست ندارد واکنش تهاجمی نشان دهد. همچنین به او یاد می‌دهید که هر وقت پرخاشگری کند می‌تواند توجه زیادی از شما دریافت کند.

وقتی فرزندتان پرخاشگری می‌کند ممکن است احساس شرم یا عصبانیت را نسبت به خودتان تجربه کنید. بنابراین، در صورت نیاز به خودتان یک دقیقه فرصت بدهید تا نفس عمیق بکشید. سپس با واکنش آرام نسبت به فریاد زدن‌ها و پرخاشگری کودک، الگوی مناسبی برای او باشید.

به او نشان دهید که چگونه آرام شود

به فرزند خود نشان دهید که چگونه عصبانیت‌ها و سرخوردگی‌های خود را به روشی آرام و مناسب مدیریت می‌کنید. به‌عنوان‌مثال می‌توانید بگویید: «اوه! من تاپ موردعلاقه‌م رو پیدا نمی‌کنم. امروز واقعا دوست داشتم بپوشمش. به نظر میرسه به جای اون باید یه تاپ دیگه رو انتخاب کنم.»

ثابت‌قدم باشید

سعی کنید به رفتارهای پرخاشگرانه کودک به روشی قابل پیش‌بینی واکنش دهید. این کار به کودک شما ایده واضحی از آنچه از او انتظار می‌رود می‌دهد و درک او از رفتار مناسب را راحت‌تر می‌کند. از تعیین قوانین متفاوت برای خانه و قرارهای بازی یا بیرون رفتن‌ها خودداری کنید. این مسئله می‌تواند کودک شما را گیج کند و باعث شود او فکر کند که فقط وقتی با شما بازی می‌کند مجبور نیست رفتار خوبی داشته باشد.

در مورد احساسات فرزندتان صحبت کنید

مورد دیگر در پاسخ به این سوال که چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم این است که در مورد احساسات فرزندتان با او صحبت کنید. هنگامی‌که کودک شما آرام شد، وقت آن است که به‌آرامی و  با مهربانی با او در مورد عصبانیتش صحبت کنید. از او بپرسید آیا او می‌تواند توضیح دهد که چه عواملی باعث عصبانیت او شده است. برای مثال بگویید: «چه چیزی باعث شد تا تو دوستت رو بزنی؟» توضیح دهید که گاهی احساس عصبانیت طبیعی است اما در این شرایط، ضربه زدن، لگد زدن یا گاز گرفتن قابل‌قبول نیست.

همچنین می‌توانید با هم راه‌های بهتری برای کنترل عصبانیت کودک پیدا کنید، مانند کمک گرفتن از یک بزرگسال، شمردن تا 10، نفس عمیق کشیدن یا دور شدن از وضعیت برای یک یا دو دقیقه. به او بگویید که بعضی اوقات، تنها گفتن احساس، می‌تواند کمک‌کننده باشد. به‌عنوان‌مثال، او به جای پرخاشگری، می‌تواند بگوید: «حسام، من واقعا عصبانی هستم چون تو مداد رنگی بنفش من رو گرفتی.» اگر فرزند شما تمایلی به صحبت در مورد اتفاق ندارد یا هنوز نمی‌تواند کلماتی برای توضیح آن پیدا کند، بهتر است او را مجبور نکنید. در عوض، می‌توانید آرام کنار هم بنشینید و با هم کتابی در مورد احساس ناراحتی یا عصبانیت بخوانید.

مسئولیت‌پذیری را تقویت کنید

با کودک خود صحبت کنیداگر فرزندتان همه چیز را به هم ریخت یا بازی را خراب کرد به او بگویید که درست کردن این وضعیت به عهده خودش است. به‌عنوان‌مثال، او لازم است آجرهای اسباب‌بازی یا قطعات پازل را که پرت کرده جمع کند. برای کودک توضیح دهید که این کار به معنی تنبیه او نیست بلکه به این معنی است که وقتی کار اشتباهی انجام می‌دهیم لازم است آن را جبران کنیم. کودک پیش‌دبستانی خود را نیز به عذرخواهی کردن تشویق کنید. به او بگویید که این کار می‌تواند به فرد آسیب‌دیده کمک زیادی کند و همچنین باعث شود که او احساس بهتری نسبت به اتفاق پیدا کند.

همچنین به کودک خود کمک کنید تا برای احساسات فرد مقابل ارزش قائل شود و برای مثال بگوید: «ببخشید که عروسکت رو برداشتم و تو رو ناراحت کردم.» توضیح دهید که صادقانه عذرخواهی کردن اهمیت زیادی دارد. با این حال، انتظار این مسئله را نداشته باشید که فرزندتان هر وقت کار اشتباهی انجام داد، یک عذرخواهی کامل داشته باشد.

زمان استفاده از تلویزیون و موبایل را محدود کنید

برخی مطالعات حاکی از آن است که کودکانی که زمان زیادی را صرف مشاهده تلویزیون یا استفاده از موبایل می‌کنند بسیار پرخاشگرتر از کودکانی هستند که وقت کمتری برای استفاده از تلویزیون یا موبایل صرف می‌کنند. محققان در مورد علت این مسئله هنوز به نتیجه‌ای نرسیده‌اند اما لازم است بر میزان استفاده فرزندتان از تلویزیون یا موبایل نظارت داشته باشید. به جای آن سعی کنید فرزندتان را به بازی فعال تشویق کنید. کودکان زیر پنج سال حداقل به سه ساعت فعالیت بدنی در روز نیاز دارند.

وقتی به فرزندتان اجازه می‌دهید تلویزیون تماشا کند یا با موبایل بازی کند، برنامه‌ها یا بازی‌هایی را انتخاب کنید که مناسب گروه سنی او باشند و همچنین خشن نباشند. بهترین راه برای اطمینان از این موضوع این است که با او بنشینید و درباره آنچه می‌بیند یا بازی می‌کند گپ بزنید. اگر اتفاقی در کارتون یا بازی رخ داد که از نظر شما مناسب نبود، در مورد آن با کودک صحبت کنید. برای مثال بگویید: «دیدی که اون دختر، دوستش رو چطوری هل داد تا به خواسته‌ش برسه؟ کار خوبی نبود، نه عزیزم؟»

رفتار آرام کودک را تحسین کنید

علاوه بر اینکه لازم است در هنگام پرخاشگری کودک، رفتارش را اصلاح کنید مهم است که در مواقع آرام بودن فرزندتان نیز او را تشویق کنید. هنگامی‌که کودک با صبر و آرامش منتظر نوبت خود می‌ماند یا اینکه تاب خود را به کودک دیگری می‌دهد که منتظر است، او را تحسین کنید. به او بگویید که چقدر به او افتخار می‌کنید و دلیل آن را نیز توضیح دهید: «تو خیلی مهربون بودی که اجازه دادی اول حسام تاب‌بازی کنه.»

چه زمانی لازم است نگران پرخاشگری کودک شویم؟

پرخاشگری کودک

تا اینجا با این موضوع آشنا شدید که چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم. لازم است بدانید پرخاشگری فرزندتان احتمالا با بزرگتر شدن و بدون نیاز به کمک اضافی، رفع می‌شود. با این حال، اگر نگران هستید می‌توانید به یک روانشناس کودک مراجعه کنید تا او به شما و فرزندتان در کنترل خشم کودک کمک کند. همچنین، در برخی مواقع، پرخاشگری کودک ممکن است ناشی از یک مشکل یادگیری تشخیص داده نشده یا یک مشکل عاطفی باشد. در صورتی که رفتار پرخاشگرانه فرزندتان علائم زیر را دارد، لازم است به روانشناس کودک مراجعه کنید:

  • هرروز یا بیشتر روزها اتفاق می‌افتد
  • شدید است و می‌تواند به خودش، دیگران، حیوانات خانگی یا اموال آسیب برساند
  • در مهدکودک، دورهمی‌های خانوادگی یا فعالیت‌های اجتماعی مشکل ایجاد می‌کند
  • با بزرگتر شدن کودک بیشتر و بیشتر می‌شود
  • شامل پرخاشگری نسبت به خود، مانند سیلی زدن یا خراشیدن خود یا صحبت منفی درباره خود است

یک روانشناس کودک آموزش‌دیده می‌تواند به شما کمک کند تا درک کنید چرا فرزند شما پرخاشگرانه رفتار می‌کند و به شما نکات زیادی را برای کمک به مدیریت رفتارهای کودک ارائه می‌دهد. همچنین او ممکن است با بازی درمانی به ابراز احساسات کودک کمک کند و روش‌های کنترل خشم را به او بیاموزد.

جمع بندی

در این مقاله به این موضوع پرداخته شد که چطور با کودک پرخاشگر رفتار کنیم. کودکان باید درک کنند که همه احساسات آن‌ها ازجمله عصبانیتشان، قابل‌قبول و طبیعی است. همه گاهی خشمگین می‌شوند و می‌خواهند کارهای آسیب‌زا انجام دهند. ما به عنوان بزرگسالان می‌توانیم به بچه‌هایمان کمک کنیم تا یاد بگیرند که چگونه مسئول کلام و رفتار خود باشند و حتی اگر در شرایطی به‌شدت عصبانی شدند بتوانند آرامش خود را حفظ کنند. توانایی تشخیص احساس عصبانیت، مراقبت از خود و دیگران به روشی مثبت و همچنین ایمن عمل کردن، یکی از مهم‌ترین مهارت‌های زندگی است که همه انسان‌ها باید آن را یاد بگیرند.

نویسنده: مینا معین

منابع: babycentre / kidpower

میانگین امتیاز: 0 / 5. تعداد آرا: 0

guest
0 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments
مطالب مرتبط:
فهرست