نقش تغذیه سالم کودک بر سلامت روان
  1. خانه
  2. تغذیه کودک
  3. تغذیه سالم کودک در سلامت روان او چه نقشی دارد؟

تغذیه سالم کودک در سلامت روان او چه نقشی دارد؟

  1. خانه
  2. تغذیه کودک
  3. تغذیه سالم کودک در سلامت روان او چه نقشی دارد؟
تغذیه سالم کودک در سلامت روان او چه نقشی دارد؟
نقش تغذیه سالم کودک بر سلامت روان

با افزایش کودکان و نوجوانانی که با مشکلات روانی و احساسی دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند، این نیاز برای پدر و مادر‌ها به‌وجود آمده است تا با استفاده از راهکار‌های مختلف، به حل مسائل و مشکلات این چنینی بپردازند. با اینکه آگاهی نسبت به سلامت روان کودکان و نوجوانان در میان خانواده‌ها در حال افزایش است، اما باز هم عدم دسترسی تمام خانواده‌ها به خدمات مختلف در حوزه‌ی سلامت روان، چالشی بزرگ در این زمینه است. به همین علت، استفاده از راه‌های پیشگیرانه به منظور جلوگیری از بروز مشکلات مختلف و یا پیشرفت آن‌ها، می‌تواند به عنوان راه‌حل مناسب در این شرایط شناخته شود. یکی از این راهکارها توجه به تغذیه سالم کودک است.

اجازه دهید قبل از هر چیز به این سوال مهم بپردازیم :

آیا با توجه به تغذیه سالم کودک میتوانیم سلامت روان و تندرستی آن‌ها را تقویت کنیم؟

قبل از شروع مطالعه لازم است تا در مورد عناوین مورد بحث مقاله با شما حرف بزنیم. مقاله‌ی پیش رو شامل موضوعات زیر است و سعی شده در هر کدام از بخش­های زیر، اطلاعات مفیدی به شما ارائه شود:

  • کلیات تغذیه و سلامت روان
  • پای صحبت دو متخصص تغذیه
  • عوامل محافظ سلامت روان
  • عوامل خطرساز برای سلامت روان
  • تغذیه سالم کودک : یک عادت دلنشین!

همراه ما باشید.

کلیات تغذیه و سلامت روان

چیزهایی که میخوریم و می‌نوشیم بر احساسات، افکار و رفتار ما تأثیرگذار هستند. در سال‌های اخیر، راهکارهای مختلفی برای بهبود و محافظت از سلامت روان معرفی و بررسی شده­است. بر اساس تحقیقات می­توان فهمید که مواردی چون خواب، ورزش، ذهن­آگاهی(مدیتیشن) و حتی طب سوزنی بر سلامت روان موثر هستند.

در کنار این موارد، شواهد تاثیر متقابل تغذیه و سلامت روان، در حال افزایش هستند و تغذیه­ی سالم وکاهش مصرف خوراکی‌های مضر و فاقد ارزش غذایی، تأثیری مثبت بر روی سلامت روان و تندرستی افراد دارد. برای مثال مصرف امگا سه، نه تنها باعث کارکرد درست فعالیت‌های مغزی ما می‌شود بلکه نقش مهمی در کاهش استرس و حتی اختلالاتی مانند افسردگی ایفا می‌کند؛ اما با همه‌ی این‌ها، نباید از یک نکته‌ی مهم غافل شد:

با وجود اینکه رابطه‌ی بین سلامت روان و تغذیه پیچیده است و تغذیه راه‌حل نهایی برای درمان تمامی اختلالات روانی نیست، اما می­تواند نقش مثبتی در روند بهبود سلامت روان ما و کودکانمان ایفا کند.(یا تاثیرات مثبتی در مسیر بهبود سلامت روان ما و کودکانمان ایجاد کند.

بنابراین نباید از تأثیر مثبت غذا بر روی سلامت روان غافل شد و باید نسبت به این مسئله تا حد خوبی آگاهی پیدا کرد.

پای صحبت دو متخصص تغذیه

ریانون لمبرت متخصص تغذیه، درباره‌ی رابطه‌ی سلامت روان و تغذیه کودک این گونه می‌گوید:

… در حال حاضر شواهد بسیاری مبنی بر تاثیر مستقیم مواد غذایی استفاده ­شده توسط ما بر روی انتقال‌دهنده‌های عصبی ما (سیگنال‌های موجود در مغز ما) وجود دارد. همانطور که می­دانیم، ۹۰ درصد هورمون سروتونین (که به هورمون شادی معروف است.) در روده‌ی انسان تولید می‌­شود! برای اینکه روده‌ی سالم، و در پی آن احساس شادی داشته­ باشیم، لازم است که از رژیم غذایی متعادل و سالم استفاده کنیم.

جوزفین رابینسون، متخصص تغذیه، درباره‌ی این رابطه توضیحات دقیق‌تری ارائه می‌دهد :

به جای تمرکز کردن بر روی یک غذای خاص، بهتر است نگاهتان را گسترده کنید و به مجموعه‌ی رژیم غذایی و سبک زندگی خود توجه کنید. در این نگاه، بهتر است که به مواردی نظیر کیفیت خواب، ورزش، روابط، سطح استرس و … توجه کنید. بر اساس تحقیقات و شواهد، روده‌ی ما انسان‌ها، مغز دوم ماست! پس سعی کنیم برای مغز دوممان هم غذاهای مناسبی فراهم کنیم. چرا که مغز دوم سالم ما، تأثیر بسیار مثبتی در سلامت روان ما ایفا می‌کند.

درباره‌ی مغز دوم و چگونگی مراقبت از آن، در یک مقاله‌ی دیگر به طور مفصل صحبت خواهیم کرد😊.

حال که به اهمیت تغذیه سالم کودک پی بردیم، اجازه دهید که در مورد عوامل محافظ سلامت روان و بعد از آن، در مورد عوامل پرخطر برای سلامت روان صحبت کنیم. همچنین در ادامه، درباره‌ی راهکارهایی برای کمک به کودکان در ایجاد یک رابطه‌ی سالم و طولانی­مدت با رژیم غذایی متعادل و سالم، صحبت خواهیم­کرد.

موادغذایی محافظ و پرخطر برای سلامت روان

در این بخش به طور خلاصه، به بررسی مواد غذایی مختلفی می‌پردازیم که بر روی سلامت روان ما اثر مثبت / منفی می‌گذارند.

 موادغذایی محافظ سلامت روان

همان‌طور که قبل‌تر هم به این نکته اشاره‌کردیم، مغز ما برای انجام فعالیت‌های خود، به مواد غذایی مختلف از جمله کربوهیدرات‌ها، اسید‌های چرب، ویتامین‌ها و … نیاز دارد. این مواد بر روی ابعاد مختلف کارکرد ذهن ما (نظیر تمرکز، حافظه، جلوگیری از استرس و …) تأثیرگذار هستند. بر اساس تحقیقات، تغذیه‌ی سالم کودک نقش بسیار مهمی بر روی عملکرد آکادمیک و تحصیلی او ایفا می‌کند. بنابراین باید به تغذیه‌ی کودکان اهمیت داد و در راستای تقویت و پایداری رابطه‌ی کودکان با تغذیه‌ی سالم تلاش کرد.

شاید برایتان جالب باشد که نتایج تحقیقات دانشمندان در انگلستان در سال ۲۰۱۴، مشخص کرد که مصرف زیاد میوه و سبزی می‌­تواند ارتباط تنگاتنگی با سلامت ذهن و روان انسان‌ها داشته­باشد. چرا؟ چون میوه‌ها و سبزیجات منبعی غنی از ویتامین‌ها و مواد معدنی هستند. ویتامین‌ها و مواد معدنی فعالیت‌های مختلفی را در بدن ما انجام می‌دهند. از جمله‌ی این فعالیت­ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. نقش مهم در تبدیل کربوهیدرات به گلوکز
  2. نقش مهم در تبدیل اسید‌های چرب به سلول‌های مغزی
  3. نقش مهم در تبدیل آمینو‌اسید‌ها به پیام‌رسان‌های عصبی

این مواد با انجام ­دادن این سه فعالیت، نقش بسیار مهمی در محافظت از سلامت روان ما و کودکانمان ایفا می‌کنند. هر کدام از موارد بالا را می‌توان در مقاله‌های دیگر به صورت مفصل مورد بحث و بررسی قرار داد. اما هدف ما در باوان ارائه‌ی اطلاعاتی است که در عین اعتبار، برای خانواده‌ها کاربردی و عملیاتی باشند. برای همین بیش از این به مباحث تخصصی مربوط به فیزیولوژی بدن ورود نخواهیم ­کرد.

اجازه دهید در ادامه‌ی موضوع، با هم این جدول را مشاهده کنیم. جدول زیر به ما اطلاعات بسیار مفیدی از تأثیر انواع مواد غذایی مختلف بر روی سلامت روان می­دهد و مشخص می‌کند که کمبود هر ماده، منجر به چه مشکلاتی برای ما یا کودکانمان خواهدشد.

جدول مواد غذایی محافظ سلامت روان

ماده­‌ی مغذی

تأثیر کمبود

منابع

ویتامین B1

ضعف تمرکز و توجه

غلات

سبزیجات

ویتامین B3

افسردگی

غلات

سبزیجات

ویتامین B5

ضعیف‌­شدن حافظه

استرس

غلات

سبزیجات

ویتامین B6

زودرنج­شدن

ضعیف‌شدن حافظه

استرس

افسردگی

غلات

موز

ویتامین B12

گیجی و دست‌پاچگی

ضعف حافظه

گوشت

ماهی

فرآورده‌های لبنی

تخم‌مرغ

ویتامین C

افسردگی

سبزیجات

میوه‌های تازه

اسید فولیک

اضطراب

افسردگی

سبزیجات برگی

منیزیم

زودرنج‌­شدن

بی‌خوابی

افسردگی

سبزیجات

آجیل

سلنیم

زودرنج­شدن

افسردگی

جوانه گندم

مخمر آبجو

ماهی

سیر

تخمه‌ی آفتابگردان

غلات

روی ( زینک )

گیجی و دست­پاچگی

افسردگی

کاهش اشتها

کاهش انگیزه

آجیل

ماهی

باید به این نکته توجه کنیم که جدول فوق، اطلاعاتی اولیه و کلی را در اختیار ما قرار می‌دهد و تنها جنبه­ی اطلاع‌رسانی و آموزشی دارد. به همین علت این نوشته‌ها  به هیچ وجه توصیه‌ی پزشکی تلقی نشده و نباید آن‌ها را جایگزین مراجعه به پزشک کرد.

عوامل خطرساز برای سلامت روان

معمولا دو گروه از غذاها هستند که بر روی عملکرد مغز و در نهایت، سلامت روان ما، اثرات منفی می‌گذارند.

  • گروه اول موادی هستند که با فریب مغز، باعث تولید بیش از حد پیام­رسان عصبی می­شوند. این اتفاق باعث تغییرات ناگهانی در خلق‌وخوی ما می‌شود. عامل اصلی این اتفاق، کافئین و شکر‌های تصفیه‌نشده‌‌ای است که در این مواد وجود دارند. ( شکر موجود در شیرینی، شکلات و … )
  • گروه دوم موادی هستند که با جلوگیری از تبدیل مواد مغذی به مواد مورد نیاز مغز، به مغز آسیب می­رسانند و تأثیراتی منفی‌ بر روی سلامت روان ما می­گذارند. چربی‌های اشباع‌­شده در این اتفاق نقش اصلی را ایفا می‌کنند.

باید مراقب مصرف این مواد در رژیم غذایی کودکانمان باشیم. چرا که کودکان به موادی نظیر شیرینی‌ علاقه‌ی بسیاری نشان می‌دهند اما مصرف زیاد این مواد، تأثیراتی منفی بر روی سلامت روان آن‌ها خواهدگذاشت. برای آگاهی بیشتر از  تأثیر شیرینی‌ بر روی مغز انسان، توصیه می‌کنیم که ویدیوی زیر را مشاهده کنید:

حال که در مورد این عوامل توضیحاتی کلی دادیم، اجازه دهید تا درباره‌ی مطلب مهم دیگری نیز صحبت کنیم. ما تا به اینجا درباره‌ی اهمیت تغذیه سالم کودک و تأثیر آن بر سلامت روان صحبت کردیم. اما آیا عمل کردن به این صحبت‌ها کار ساده‌ای است؟ آیا آموزش برقراری ارتباط بلندمدت با رژیم غذایی سالم به کودکانمان کار ساده‌ای است؟ در بخش بعد درباره‌ی راهکارهای عملیاتی که کودکانمان را به سمت رژیم غذایی سالم و متعادل سوق می‌دهد، صحبت می‌کنیم. اما باید این نکته را به خاطر بسپاریم که نباید انتظار نتیجه‌گیری سریع را از این روش‌ها داشت و پاسخ ­گرفتن از این راهکارها نیاز به اقدام‌های پایدار و بلندمدت دارد.

تغذیه‌ سالم کودک : یک عادت دلنشین!

 در این بخش تلاش می‌کنیم تا درباره‌ی راهکارهای عملیاتی که کودکانمان را به سمت رژیم غذایی سالم و متعادل سوق می‌دهد، صحبت ‌کنیم. شاید راهکارهای بسیاری برای این‌کار وجود داشته باشد اما باوان تلاش کرده‌­است تا از میان راهکارهای بسیار، به تعدادی از مهم‌ترین راهکار‌ها اشاره کند:

گفتگوی درست، در زمان و مکان مناسب

برای اینکه این بحث را با کودکان و نوجوانان مطرح کنید، نیاز است تا در ابتدا خودتان اطلاعات اولیه‌ای درباره‌ی موضوع داشته‌­باشید. در کودک و نوجوان خود این اعتماد را ایجاد کنید که توانایی کمک‌­رسانی به او را در این زمینه دارید. همچنین این گفت‌و‌گو باید در زمان و مکان مناسب شکل بگیرد تا کودک آمادگی و آرامش لازم برای شنیدن حرف‌های شما داشته باشد. به او زمان دهید تا سوالاتش را از شما بپرسد و در این شرایط به او کمک کنید و حامی او باشید. شاید برای کودکتان شنیدن این جمله که باید شیرینی کمتری بخورد، سخت باشد. اما شما می‌توانید با فراهم­‌آوردن شرایط و گفت‌وگویی آرام، سختی این مکالمه را در ذهن کودکتان کاهش دهید.

چشم‌ها را باید شست 😊

همه‌ی ما از ضررهای غذاهای فرآوری­‌شده آگاهیم و دوست داریم که کودکانمان مصرف این مواد را کاهش دهند. اما نکته‌ای که باید به‌خاطر داشته ­باشیم این است که به جای سخن­‌گفتن از ضررهای غذاهای فرآوری‌­شده و منع­‌کردن کودکان از خوردن این نوع غذاها، بهتر است که از فواید و تأثیرات مثبت غذاهای سالم صحبت کنید. با این روش، کودکان متوجه تأثیرات غذاهای مختلف بر بدن و روان خود می­شوند و نگرش مثبتی نسبت به غذا پیدا می‌کنند. اگر فقط به نکات منفی غذاهای مضر اشاره کنیم، کودکان احساس بدی نسبت به غذاها پیدا می­کنند، احساسی که تغییردادن آن دشوار و زمان‌بر است.

ما الگوی کودکانمان هستیم!

کودکان از اتفاقاتی که اطرافشان در جریان است و چیزهایی که می‌بینند و می‌شنوند، تأثیر می‌پذیرند. بسیاری از ما در تلاش هستیم که با این جمله، رفتاری را در کودک نهادینه کنیم: اون کاری که من انجام می‌دم رو انجام نده، اون کاری که من میگم رو انجام بده!  برای این‌که کودکانمان با غذا به رابطه‌ای سالم برسند، نیاز است تا خودمان نیز برای رسیدن به این رابطه‌ی سالم تلاش کنیم و به این رفتار اعتقاد قلبی داشته ­باشیم. یادمان نرود که عمل­ کردن بسیار مهم‌تر از صحبت­ کردن است. 😊

رابطه‌ی سالم با غذا را به امری خانوادگی تبدیل کنیم

شرکت‌­دادن کودکان در فرآیند آشپزی بسیار جذاب و مفید است. در کنار آشپزی می‌توانیم به کودکانمان این فرصت را بدهیم که در سایر مراحل نیز حضور داشته­ باشند. مراحلی نظیر خرید مواد اولیه برای غذا، چیدن سفره و حتی برنامه‌ریزی برای پختن غذای روز بعد. مشارکت کودکان در این مراحل به شما فرصت می‌دهد تا به کودک درباره‌ی غذاهای مختلف، دسته‌بندی آن‌ها، اثراتی که بر روی بدن می‌گذارند و … آموزش دهید. وقتی که کودکان در این مراحل مشارکت می‌کنند، در انتخاب غذایشان، خودشان تصمیم می‌گیرند و با آگاهی‌هایی که ما به عنوان پدر و مادر به آن‌ها داده‌ایم، می‌توانند انتخاب‌های متعادل‌تری داشته‌­باشند.

همچنین با تبدیل زمان آشپزی به یک زمان خانوادگی، این فرصت را به خودتان و کودکانتان خواهیدداد که بیشتر با هم حرف بزنید و با دنیای کودکانتان بیشتر و بیشتر آشنا شوید.

برای جایزه­‌دادن به کودکان، از جایزه‌های غذایی پرهیز کنید

در نظر گرفتن غذاهای مضر در حالت‌های خاص و به صورت جایزه برای کودکان، باعث وسوسه‌­شدن و افزایش علاقه‌ی آن‌ها نسبت به غذای مورد نظر می‌شود. به همین دلیل سعی کنید تا حد امکان غذاهای فرآوری‌­شده مانند شکلات، شیرینی‌ها یا نوشابه و … را به عنوان جایزه در نظر نگیرید بلکه تلاش کنید تا انتخاب‌های سالم و متنوعی را به عنوان جایزه پیش روی کودکان قرار دهید.

به آگاهی کودکان درباره‌ی تأثیر تغذیه سالم بر سلامت روان بیفزاییم

بهتر است در این زمینه اطلاعات مختلف را متناسب با سن کودک، به او ارائه دهیم. برای شروع، ویدیوی زیر اطلاعات نسبتا خوب و مناسبی را در این زمینه‌ی نقش تغذیه سالم کودک بر سلامت روان ارائه می‌دهد. پس توصیه می‌کنیم که این ویدیو را حتما تماشا کنید:

در ویدیوی بالا درباره‌ی عبارتی به نام عدم تحمل غذا (ناتوانی در هضم غذاهای خاص) توضیحی اجمالی ارائه می‌کنیم: (در مقالات دیگر به تفصیل به شرح این پدیده می‌پردازیم.)

برخی کودکان نسبت به هضم غذاهای خاص ناتوان هستند و مصرف آن‌ غذا، سبب ایجاد واکنش‌های فیزیکی ناخوشایند در بدن آن‌ها می‌شود. اگر کودکانمان نسبت به هضم غذایی خاص ناتوان باشند، ذرات بزرگ غذا وارد جریان خون آن‌ها می‌شود و حسی مانند حس اعتیاد نسبت به غذای مورد نظر را در آن‌ها ایجاد می‌کند. این اتفاق باعث می‌شود که کودک همواره نسبت به همان غذای خاص، میل و هوس و اشتیاق بیشتری نشان بدهد.

 

درباره‌ی ویتامین‌ها و موادمعدنی به کودکان آموزش دهید

ویتامین‌ها و مواد معدنی بر روی تمرکز، حافظه و … تأثیرات مثبتی می­گذارند و کاهش این مواد در بدن، به اختلالاتی مانند افسردگی، اضطراب، بی‌خوابی و … منجر می‌شود. آموزش این موارد به کودکان باعث به وجود آمدن دید دقیق‌تری نسبت به رژیم غذایی متعادل در کودکان می‌شود. برای مثال کودکان شاید بدانند که کلسیم برای استخوان‌ها مفید است. اما شاید ندانند که سبزیجات برگی، آبمیوه‌های طبیعی و … هم به علت دارا بودن کلسیم، می‌توانند همان نقش را ایفا کنند. این وظیفه‌ی ماست تا به عنوان پدر و مادر، اطلاعات لازم را به کودکان خود بدهیم و در راستای افزایش آگاهی و دانش آن‌ها تلاش کنیم.

جمع‌بندی

ما در این مقاله تلاش کردیم تا کلیاتی را درباره‌ی نقش تغذیه سالم کودک بر سلامت روان او ارائه دهیم. همراهمان باشید چرا که قرار است بیشتر در این باره حرف بزنیم. 😊

امیدواریم این مقاله برایتان مفید واقع شده­ باشد. بسیار خوشحال می­شویم تا نظرات خود را با ما در میان بگذارید و با بازخورد‌های خود، به ما در تولید محتوای بهتر و مفیدتر کمک کنید.

اگر احساس می‌کنید که این مقاله می‌تواند برای دیگران هم مفید باشد، خوشحال می­شویم تا آن را برای دیگران هم بفرستید و در نشردادن آن به ما کمک کنید.

منابع : Happiful Mentalhealth

میانگین امتیاز: 0 / 5. تعداد آرا: 0

guest
0 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments
مطالب مرتبط:
فهرست