آزار جنسی کودک
  1. خانه
  2. روانشناسی کودک
  3. مهارت‌های فرزندپروری
  4. آزار جنسی کودک | از نشانه‌ها تا راهکارهای کاهش آسیب

آزار جنسی کودک | از نشانه‌ها تا راهکارهای کاهش آسیب

  1. خانه
  2. روانشناسی کودک
  3. مهارت‌های فرزندپروری
  4. آزار جنسی کودک | از نشانه‌ها تا راهکارهای کاهش آسیب
آزار جنسی کودک | از نشانه‌ها تا راهکارهای کاهش آسیب
آزار جنسی کودک

آزار جنسی کودک از جمله اتفاقات مهمی است که باید بیشتر به آن پرداخته ­شود. چرا؟ در ابتدا باید گفت که کشور ما دچار ضعف آموزشی در این حوزه‌ است و آموزش‌های لازم به کودکان و پدر و مادرها در این زمینه به خوبی منتقل نمی­شود. مورد دوم ریشه‌های فرهنگی این مسئله در جامعه است. گویی صحبت­‌کردن درباره‌ی چنین مسائلی هنوز تابو به حساب می‌آید و افرادی که چنین اتفاقی برای خودشان یا کودکانشان رخ داده‌است، تصور می‌کنند که باید برای حفظ آبرو این موضوع را پنهان کنند.

سومین دلیل که شاید مهم‌تر از تمامی دلایل باشد، آسیب‌های جدی و شدیدی است که کودک پس از این اتفاق تجربه می‌کند. آسیب‌هایی که شاید تا سال‌ها همراه او بماند، پس باید برای جلوگیری از چنین اتفاقاتی دست­‌به‌­کار شویم. در این مقاله قرار است چهار اصل مهم را بررسی کنیم که با توجه به آن‌ها، می‌توانیم از کودکانمان در برابر چنین اتفاقاتی مراقبت نماییم. این چهار اصل به شرح زیر هستند: (در ادامه به تشریح هر کدام از این موضوعات خواهیم پرداخت.)

چهار راهکار برای کاهش آسیب آزار جنسی کودک

۱-آموزش: باید یاد بگیریم! یاد بگیریم که چگونه از کودکمان در برابر این اتفاق مراقبت کنیم. در مورد تربیت جنسی کودک و آگاهی‌­دادن به او آموزش ببینیم. اول در راستای یادگیری خودمان بکوشیم و سپس تلاش کنیم تا به دیگران هم آموزش دهیم.

۲-آگاهی:نسبت به آمارها و اتفاقاتی که در این زمینه رخ می‌دهد، آگاه باشیم؛ همچنین تلاش کنیم تا نسبت به ترفند‌های افرادی که دست به تعرض جنسی می­‌زنند، بیشتر بدانیم.

۳-شناختن علائم: علائم تعرض جنسی به کودکان را بشناسیم و نسبت به آن‌ها آگاه باشیم.

۴-ایمان­‌داشتن به کودک: هنگامی­‌که کودک در حال افشای ماجرای تعرض جنسی است، به او ایمان داشته ­باشیم و فضای امنی را برای او فراهم کنیم. این رفتارها از سوی ما، اقدامی حیاتی و مهم برای بهبود آسیب‌هایی است که به کودک وارد شده ­است.

در ادامه به بررسی جزئی هر یک از موارد می‌پردازیم:

آموزش ( تربیت جنسی کودک )

کودکان ۳ تا ۸ سال آسیب‌پذیرترین قشر در برابر این اتفاق هستند. همانطور که ما برای انجام هر کاری آموزش می‌بینیم، در این زمینه هم نیاز به آموزش‌­دیدن داریم؛ همچنین ضروری است که به کودکانمان هم آگاهی‌های لازم و متناسب با سنشان را بدهیم تا هم با بدن خود بیشتر آشنا شوند و هم تا حدودی از خطرات موجود آگاه باشند. نکات زیر مواردی هستند که می‌توانند در مسیر آموزش به یاریتان بیایند:

  • از هنگامی­که کودک شروع به حرف­‌زدن می‌کند و از قسمت‌های مختلف بدنش آگاه می‌شود، اسامی درست و صحیح اعضای مختلف بدن را به او بیاموزیم. بهتر است نام درست اندام‌های تناسلی را به کودک آموزش دهیم. این آموزش‌ها چه فایده‌ای دارد؟ هنگامی که اندامی از کودک توسط یک نفر لمس شود، کودک می‌تواند با استفاده از آموزش‌هایی که دیده‌­است، به صورت دقیق و واضح برای شما بیان کند که کدام قسمت از بدنش توسط فرد مورد نظر لمس شده‌­است.
  • قسمت‌های خصوصی بدن کودکان را به آن‌ها آموزش بدهیم. می‌توانیم این‌گونه بگوییم که هر قسمتی از بدن که در هنگام شنا می‌پوشانیم، جزو قسمت‌های خصوصی بدن به شمار می‌آیند. بهتر است اسامی این قسمت‌ها را با نام درست به کودکان آموزش دهیم(پیشنهاد می‌شود در ابتدا از نام‌های علمی آن عضو‌ها استفاده کنیم.)؛ همچنین این نکته‌ی مهم را فراموش نکنیم! دهان هم جزو محدوده‌ی خصوصی بدن کودکان به شمار می‌آید.
  • به کودکانمان آموزش دهیم که هیچ‌کس حق ندارد به قسمت‌های خصوصی‌ بدنش دست بزند یا برای دیدن قسمت‌های خصوصی بدنش از او درخواست کند. اگر فردی چنین کاری انجام داد، سریعا این اتفاق را به یکی از بزرگتر‌های شبکه‌ی امنش بازگو کند. به کودکان سه­‌سال به بالا، در ساختن شبکه‌ی امن از بزرگ‌ترها کمک کنید. شبکه‌ی امن را ۵ نفر از بزرگسالان تشکیل می‌دهند که کودک می‌تواند به آن‌ها اعتماد کند و همه­‌چیز را به آن‌ها بگوید. می‌توانید این افراد را با استفاده از انگشت‌های دست علامت­گذاری کنید. نکته‌ی بسیار مهم: حداقل یکی از اعضای این شبکه‌ی امن، نباید از اعضای خانواده باشند.
  • به کودکان بگوییم که اگر فردی درخواست کرد تا قسمت‌های خصوصی بدنش را ببیند یا قسمت‌های خصوصی بدن خودش را به او نشان داد یا تلاش کرد عکسی که در آن قسمت‌های خصوصی بدن دیگران مشخص است را به کودک نشان دهد، سریعا به شبکه‌ی امنش مراجعه کند و این مسئله را به آن‌ها بگوید.
  • به کودکان کمک کنیم تا احساسات خود را بشناسند و آن‌ها را بروز دهند. اگر چنین مهارتی را در کودکمان پرورش دهیم، کودک در شرایطی که به صورت نامتعارف لمس شده، می‌تواند احساساتش را درست‌تر بر زبان بیاورد و آن‌چه بر او گذشته­‌است را بهتر بازگو کند.
  • درباره‌ی احساس امنیت و عدم امنیت با کودک حرف بزنیم. به او توضیح دهیم که چه اتفاقاتی می‌تواند باعث ایجاد حس ناامنی یا امنیت در او شود؛ همچنین نیاز است که کودک بداند حس امنیت و ناامنی با چه احساسات دیگری گره خورده‌اند. برای مثال حس امنیت گره­‌خورده با حس خوشحالی است اما حس ناامنی با ترس یا دلشوره همراه است.
  • با کودک درباره‌ی علائم اولیه‌ی بروز حس ناامنی صحبت کنیم. علائمی مانند تپش قلب، دلشوره، عرق­‌کردن کف دست، بغض و … . در این مرحله اجازه دهید که کودک هم درباره‌ی برخی از علائم صحبت کند. برای کودک خاطرنشان کنید که در هر شرایطی چنین علائمی به سراغش آمد، سریعا برای شما بازگو کند. این نکته را به کودک خاطرنشان کنید که به او ایمان دارید و هر زمان هر اتفاقی که رخ دهد، می‌تواند با شما در میان بگذارد.
  • همگام با رشد کودک، تلاش کنید که به او بیاموزید “نگه‌­داشتن راز همیشه خوب نیست!” برای کودک خاطرنشان کنید که اگر فردی از شما درخواست کرد که یک راز غیرمعمول(مانند دست‌­زدن به قسمت‌های خصوصی بدن) را نگه دارید، آن درخواست را قبول نکنید و سریعا این اتفاق را برای اعضای شبکه‌ی امنتان بازگو کنید.
  • به کودک این نکته را آموزش دهید که در بعضی مواقع، برخی افراد اجازه‌ی دست­‌زدن به قسمت‌های خصوصی آن‌ها را دارند، مانند پزشک‌ها در هنگامی که مریض شده‌اید(به شرطی که پدر یا مادر هم در اتاق باشند). به کودکانتان این نکته را یادآوری کنید که اگر پدر یا مادر در اتاق نبودند و فرد از شما درخواست کرد که به قسمت‌های خصوصی‌تان دست بزند، شما باید به آن‌ها بگوید” نه” و به آن‌ها اجازه‌ی انجام چنین کاری را ندهید.
  • فهرستی از رازهایی که کودک هرگز نباید آن‌ها را پنهان کند، تهیه کنید و به صورت دوره‌ای در مورد آن‌ها با کودک خود صحبت کنید.

در آخر به این نکته توجه کنید که آموزش‌­دادن به منظور جلوگیری از آزار جنسی کودک فقط مسئولیت شما نیست. بلکه این مسئولیت، تمام افرادی که در حوزه­‌ی آموزش و پرورش فرزند شما فعالیت دارند را در بر می­گیرد. به همین دلیل خوب است که با مهدکودک یا دبستان کودکتان نیز درباره‌ی این مسائل صحبت کنید و مطلع شوید که آیا آن‌ها برنامه‌ای برای آموزش چنین موضوعاتی به کودکان دارند یا خیر. اگر چنین برنامه‌ای را در نظر نگرفته‌­بودند، به کمک سایر خانواده‌ها از آن‌ها درخواست کنید. فراموش نکنید که به خاطر دروسی چون ریاضی و علوم و … از چنین موضوع حیاتی و مهمی چشم‌­پوشی نکنید!

آگاهی؛ سدی محکم در برابر آزار جنسی کودک

تحقیقات نشان می‌دهد کودکانی که مورد تعرض جنسی قرار گرفته‌اند، اغلب فرد متجاوز را می‌شناخته­‌اند. این فرد ممکن است یکی از اعضای خانواده، دوست خانوادگی یا فردی باشد که کودک با او به طور معمول در تماس است. پس آگاهی­‌داشتن از ترفند‌های این افراد می‌تواند در پیشگیری، بسیار کمک‌کننده باشد. در بخش زیر تعدادی از این ترفند‌ها را با یکدیگر می‌بینیم:

  • در مورد پیشنهاد‌هایی مبنی بر وقت‌گذرانی با کودک، بردن او به جایی برای تفریح، یا دادن پیشنهاد مراقبت از کودک در هر زمانی از شب و روز هوشیار باشید. معمولا افراد پدوفیل تلاش می‌کنند با یاری‌­رساندن‌های مقطعی به خانواده‌ها، اعتماد آن‌ها را جلب کنند.
  • در برابر افرادی که توجه زیادی به کودک شما می‌کنند، رفتار خاصی با کودک شما دارند یا برای آن‌ها هدایای متفاوت و خاصی می‌خرند هوشیار باشید. چنین رفتار‌هایی ممکن است باعث ایجاد نخستین رازها بین کودک و فرد مذکور شود.( برای مثال: رابطه‌ی من و تو خیلی خاصه. این راز زیبا رو باید بین خودمون نگه داریم!)
  • در برابر افرادی که بخش زیادی از زمانشان را با کودکان می‌گذارنند و ترجیح می‌دهند بخش زیادی از زمانشان را تنها با کودکان سپری کنند، هوشیار باشید.

این نکته را فراموش نکنید. قطعا سپری­‌کردن زمان باکیفیت و شاد توسط کودک و بزرگسال اتفاق بسیار خوب و زیبایی است. حرف ما فقط این است که مراقب باشید. 😊

شناسایی علامت‌های آزار جنسی کودک

قبل از ذکرکردن این علائم باید به این نکته‌ی مهم اشاره کنیم که وجود یک یا چند علامت از میان علائم زیر در کودک، الزما به این معنا نیست که وی مورد تعرض جنسی قرار گرفته‌­است. نام­‌بردن از این آعلائم به این دلیل است که اگر تعدادی از این علائم را در کودک مشاهده کردید، به بررسی‌های بیشتر و عمیق‌تری در این زمینه بپردازید. برخی علائم تعرض جنسی در کودکان صفر تا ۱۲ سال به شرح زیرند:

  • به اندام خصوصی خود یا دیگران، علاقه و توجه بیش­‌ازحد نشان می‌دهد.
  • به صورت مداوم به اندام خصوصی‌اش دست می‌زند.
  • کودکان دیگر (معمولا کوچک‌تر) را وادار به بازی‌های جنسی می‌کند.
  • علی­رغم دادن توضیحات به کودک درباره‌ی بازی‌های جنسی، این عمل بیش از سه بار توسط کودک تکرار می‌شود.
  • به صورت مداوم خودارضایی می‌کند و هنگامی که به او تذکر داده می‌شود هم از این کار دست نمی­کشد.
  • با عروسک‌ها و اسباب‌بازی­هایش، بازی‌های جنسی انجام می‌دهد.
  • بازی‌های جنسی‌­ای که شامل فروکردن اجسام به داخل اندام‌های خصوصی است، انجام می‌دهد.
  • لمس اندام‌های خصوصی افرادی که نمی­شناسد.
  • مداومت در استفاده از کلمات زشت و نابجا
  • توصیف‌­کردن برخی رفتار‌های جنسی که بسیار فراتر از سن اوست.
  • انجام بازی‌هایی که شامل فعالیت‌های نامناسب جنسی است.
  • قوی­‌شدن عطر و بوی بدن کودک
  • وجود جراحت در اطراف دهان کودک
  • وجود کبودی یا خون‌ریزی در ناحیه‌ی تناسلی یا دیگر نواحی خصوصی کودک
  • بروز رفتار‌های اضطرابی یا رفتارهایی مانند کج‌خلق­شدن یا بی­‌میلی
  • مرموزبودن کودک یا آن که بگوید رازی دارد که نمی‌خواهد آن ‌را افشا کند.
  • به تخت­خواب رفتن کودک به­‌طوری­که تمام بدن خود را با لباس پوشانده‌­باشد.
  • افزایش کابوس‌های شبانه یا بدخوابی و بی‌خوابی‌های کودک
  • بروز تغییرات ناگهانی در رفتار کودک
  • تغییر اشتهای کودک
  • پول‌ها و هدیه‌هایش را بدون هیچ توضیحی جمع می‌کند و نگه می‌دارد.
  • تمایلی به رفتن به خانه‌ی شخصی خاص یا انجام‌­دادن فعالیتی خاص را ندارد.
  • غیرمستقیم درباره‌ی آزار جنسی یا تعرض صحبت‌هایی می‌کند یا سرنخ‌هایی می‌دهد تا واکنش شما را ارزیابی کند.

باز هم تکرار می­کنیم! وجود یک یا چند علامت از میان علائم گفته­شده در کودک، الزما به معنای آزار جنسی کودک نیست! نام­بردن از این علائم به این دلیل است که اگر تعدادی از این آن­ها را در کودک مشاهده کردید، به بررسی‌های بیشتر و عمیق‌تری در این زمینه بپردازید.

ایمان­‌داشتن به کودک  

میزان اهمیت این نکته را نمی­توان با کلمات توصیف کرد! به گفته‌های کودک باور داشته‌­باشید! در تحقیقاتی که در سال ۲۰۰۰ در امریکا صورت گرفته‌­بود، مشخص شد که حدود ۹۸ درصد افشاگری‌های کودکان درباره‌ی تعرض جنسی، صحیح بوده و واقعیت داشته­است! واکنش ما در هنگام افشاگری کودک، تاثیر بسیار مهمی در آینده و شیوه‌­ی بهبود آسیب‌های او دارد.

 اگر ما در هنگام افشاگری‌های کودک حالتی ناباورانه داشته‌­باشیم، این امکان وجود دارد که کودک دیگر هیچ‌گاه به ما اعتماد نکند و حرف‌هایش را با ما در میان نگذارد. اگر شوکه شویم و ترس را به کودک انتقال دهیم، ممکن است تمام ماجرا را به ما نگوید، از ترس اینکه مبادا خودش سرزنش شود.

این نکته را بدانید! افشاگری تعرض جنسی به شجاعت بسیار زیادی نیاز دارد. کودک قطعا به عواقب بازگوکردن این اتفاق تلخ، زیاد اندیشیده‌­است اما با شجاعتی که داشته همه‌ی عواقب را نادیده گرفته و تصمیم گرفته به عنوان کسی که به شما اعتماد دارد این مسئله را برای شما بیان کند. پس طبیعتا دلش نمی‌خواهد با واکنش‌های منفی از جانب شما روبرو شود.

در این مواقع بهتر است آرامش خود را حفظ کنید و :

  • به کودک اطمینان دهید که به او ایمان دارید و او را باور می‌کنید.
  • به کودک اطمینان دهید که با گفتن این موضوع به شما، درست‌ترین کار را انجام داده‌­است.
  • به کودک بگویید که چقدر شجاع و باجرات است😊
  • به کودک اطمینان دهید که به هیچ‌­وجه تقصیری ندارد و هیچ سرزنشی متوجه او نیست.
  • به کودک نشان دهید که چقدر دوستش دارید.
  • به کودک اطمینان دهید که جایش در کنار شما امن است و از او مراقبت می‌کنید.
  • به کودک اطمینان دهید که هرکار از دستتان بر می­آید برای جلوگیری از این اتفاق انجام خواهیدداد.

مسئولیتمان را در قبال آزار جنسی کودک فراموش نکنیم

این مسئولیت و وظیفه‌ی ماست که فضایی امن برای کودکانمان ایجاد کنیم و در حالی که به حرف‌های او گوش می‌دهیم، آرامش خود را حفظ کنیم. یادمان نرود که افشای چنین اتفاقی، آن هم توسط کودک، شجاعت و جرئت زیادی را می‌طلبد. پس مراقب باشیم که پاسخ چنین شجاعتی از جانب کودک را با مهربانی و عطوفت بدهیم.

شما چه تجربه‌ای در این زمینه دارید؟ آیا برای افزایش آگاهی خود،  تربیت جنسی کودک و کاهش آسیب‌های آزار جنسی کودک اقداماتی انجام داده‌اید؟ با ما در میان بگذارید

منبع : Educate to Empower

میانگین امتیاز: ۰ / ۵. تعداد آرا: ۰

guest
0 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments
مطالب مرتبط:
فهرست