آموزش محیط زیست به کودک
  1. خانه
  2. روانشناسی کودک
  3. مهارت‌های فرزندپروری
  4. آموزش محیط زیست به کودک | زمین من تو را دوست دارم

آموزش محیط زیست به کودک | زمین من تو را دوست دارم

  1. خانه
  2. روانشناسی کودک
  3. مهارت‌های فرزندپروری
  4. آموزش محیط زیست به کودک | زمین من تو را دوست دارم
آموزش محیط زیست به کودک | زمین من تو را دوست دارم
آموزش محیط زیست به کودک

قبل از اینکه درباره‌ی آموزش محیط زیست به کودک صحبت کنیم، باید کمی درباره‌ی اهمیت این موضوع به شما بگوییم.

ضرورت آموزش محیط زیست به کودک

دنیا در حال تبدیل‌شدن به جای ترسناکی است! زمین در حال گرم‌­شدن است، زیستگاه‌ها در حال ناپدیدشدن هستند، حیوانات بسیاری در حال انقراض‌اند، پلاستیک اقیانوس­ها را فرا گرفته‌­است و ۸ میلیارد انسانی که روی زمین ساکن­‌اند، هر یک دنبال سهم غذا، مکان و وسایل مورد نیاز خود هستند! اگر شما جای کودکان باشید، از خود خواهیدپرسید: از من چه توقعی دارید؟ اینکه تمام این خراب‌کاری‌ها را درست کنم؟

در جایگاه پدر و مادر، ما دوست داریم برای کودکان خود الهام‌­بخش باشیم و آن‌ها را برای مراقبت از محیط زیست، توانمند سازیم. دوست داریم به جای کاشتن بذر اکوفوبیا (ترس از انجام اقدامات مثبت برای کره‌ی زمین به دلیل احساس نا‌امیدی و ناتوانی در تأثیرگذاری) در کودکان، امید را در آن‌ها پرورش دهیم. تفاوتی ندارد که کودکانمان چند سال داشته­ باشند. آن‌ها در هر سن و در هر مقطع از رشد خود، می‌توانند با محیط زیست خود ارتباط برقرار کرده و مراقب آن باشند. پرورش­‌دادن افرادی که به محیط زیست اهمیت می­دهند و از آن مراقبت می­کنند، به خودی خود اتفاق نمی‌افتد! سیمون اوگوندا (مربی رشد جوانان) در این رابطه سخن جالبی دارد:

دغدغه‌ی بسیاری از ما این است که بعد از خودمان، چه محیط زیستی را برای کودکانمان بر جای می‌گذاریم، حال آن‌که باید دغدغه‌ی اصلی ما این باشد که بعد از خود، چه کودکانی را برای محیط زیستمان، بر جای خواهیم گذاشت! ما مسئول پرورش کودکانی هستیم که نسبت به محیط زیست خود احساس مسئولیت داشته‌­باشند و از آن مراقبت کنند. اهمیت این اقدام، بیش از هر زمان دیگری است.

راه های مراقبت از محیط زیست

تحقیقات نشان می‌دهد که کودکان امروز، اضطراب بیشتر و تمرکز و سلامتی کمتری نسبت به نسل قبل دارند. شاید باورکردن این واقعیت دشوار باشد اما به طور متوسط، هر کودک ۷ ساعت در روز را روبروی تلویزیون، تلفن همراه و تبلت می­گذراند و فقط ۲۰ دقیقه در روز را به فعالیت و بازی‌های خارج از منزل و در هوای آزاد اختصاص می‌دهد. شاید برایتان دانستن این موضوع جالب باشد که حضور و فعالیت کودک در طبیعت، باعث کاهش استرس، بهبود وضعیت سلامت جسم و روان، تحریک خلاقیت، افزایش عزت نفس و افزایش روحیه‌ی همکاری در او می‌شود. همچنین نتایج تحقیقات جوی پالمر (پژوهشگر حوزه‌ی آموزش) نشان می‌دهد که حضور در طبیعت و محیط زیست، مهم‌ترین فاکتور در پرورش کودکانی است که به محیط زیست خود اهمیت داده و از آن مراقبت می‌کنند.

برای آموزش محیط زیست به کودک، نیاز نیست او به سن خاصی برسد. هر کودک، بدون توجه به سن و توانایی‌هایش، می‌تواند اقدامات مثبتی برای محیط زیست انجام دهد. اقداماتی نظیر مراقبت از باغ یا باغچه، مراقبت از مکان‌های طبیعی و تلاش برای کاهش مصرف انرژی، تنها مثال‌هایی برای توانمندسازی کودک در این مسیر هستند. هر اقدام کوچک و مؤثری که کودکانمان در این مسیر انجام دهند، منجر به احساس امید در آن‌ها می‌شود و همین بذر امید، زمینه­‌ساز توانمند‌شدن آن­ها خواهدشد. حال پس از بیان مقدمه، به سراغ راهکار‌هایی می‌رویم که به وسلیه‌ی آن‌ها کودکان بتوانند با محیط زیست خود ارتباط برقرار کرده و از آن مراقبت کنند. این راهکار‌ها، متناسب با رده‌ی سنی کودکان ارائه شده­اند:

برای کودکان تا ۳ سال

احساسات کودک را روزانه تمرین دهیم

  • هر روز در فضای سبز خانه‌ی خود (گلدان، باغچه و … ) یا در پارک، به جستجو و اکتشاف بپردازیم.
  • به زیر سنگ‌ها یا برگ‌ها دقت کنیم تا ببینیم چه موجوداتی آن‌جا زندگی می‌کنند.
  • به مورچه‌ها نگاه کنیم و حرکت آن‌ها را دنبال کنیم.
  • خاک را حفر کنیم، در آب راه برویم، در چمن‌ها و سبزه‌ها بچرخیم، درون گودال‌های گل و لای بپریم. ( باید خاطر نشان کنیم که به دلیل شیوع ویروس کرونا، بهتر است این اقدامات را تا حدی انجام دهیم که خطری برای سلامت کودک و خانواده ایجاد نکند.)

تلاش کنیم تا حداقل هفته‌ای یک بار، تجربه‌ای مثبت با حیوانات، برای کودکانمان خلق کنیم

  • به پرنده‌ها هنگامی که به کودکان خود غذا می‌دهند، نگاه کنیم.
  • به کرم‌ها و خزیدن آن‌ها نگاه کنیم.
  • کتاب‌هایی درباره‌ی طبیعت و حیوانات برای کودکانمان بخوانیم.

برای کودکان ۴ تا ۷ سال

احساسات کودک را روزانه تمرین دهیم

  • عطر ‌گل‌ها، بوی باران و علف را استشمام کنیم.
  • به طبیعت گوش بسپاریم. چه می‌شنویم؟
  • با دقت به طبیعت و جزئیات آن نگاه کنیم. هر بار چه چیز‌های جدیدی می‌بینیم؟

رابطه و درک خود را نسبت به طبیعت عمیق‌تر کنیم

  • مکانی در هوای آزاد را برای بازی و فعالیت انتخاب کرده و به صورت منظم به آن‌جا سر بزنیم.
  • قطعات به­‌جامانده از طبیعت را در اختیار کودکان قرار دهیم تا با آن‌ها بیشتر آشنا شوند.

احساس همدلی نسبت به طبیعت را در کودکان تقویت کنیم

  • مراقبت از یک حیوان
  • کاشتن و مراقبت از گیاهی خاص ( می‌توان از گیاهانی استفاده کرد که برای تغذیه‌ی ما مورد استفاده باشد.)

فصل‌ها را جشن بگیریم

  • روش‌های خلاقانه‌ای برای جشن­‌گرفتن هر فصل انتخاب کنیم.

تلاش کنیم تا دانش کودک را نسبت به محیط اطرافش بالا ببریم

  • گیاهان، پرندگان و حشرات محیط زندگی خود را بشناسیم و با آن‌ها آشنا شویم.
  • به اکتشاف در محیط ‌زیست کوچک(درون خاک‌، زیر سنگ‌ها و … ) بپردازیم.

برای کودکان ۸ تا ۱۱ سال

مهارت‌های پیچیده‌تری را در کودکان پرورش دهیم

  • تلاش کنیم فعالیت‌های مختلفی نظیر پیاده­روی، برپایی چادر، درست­کردن آتش، جهت‌یابی، کوه‌پیمایی، شناختن ستاره‌ها و … را با کودکانمان انجام دهیم. حداقل هفت ساعت در هفته را به این کار اختصاص دهیم.

درک خود را نسبت به رابطه‌ی موجودات زنده و زیستگاه آن‌ها افزایش دهیم

  • درباره‌ی تنوع زیستی مکانی که زندگی می‌کنیم، به تحقیق و جستجو بپردازیم. گونه‌های مختلفی از گیاهان، حیوانات و حشرات پیدا کنیم و درباره‌ی تاثیرات مثبت آن‌ها روی محیط زیست مطالعه کنیم.

درک خود را نسبت به سبک زندگی پایدار افزایش دهیم

  • انرژی‌های مختلف را بشناسیم و بدانیم هر نوع انرژي برای چه مصرفی به کار گرفته می‌شود. (گرمایش، سرمایش، وسایل خانه و …) با انرژي‌های تجدیدپذیر آشنا شویم و تلاش کنیم به روش‌های استفاده از این انرژی‌ها بیندیشیم. (استفاده از مواد طبیعی، انرژی خورشید، آب باران، کشاورزی و …)

راهکارهایی که در بالا به آن‌ها اشاره شد، از جمله راهکار‌های مفید اولیه به منظور آموزش محیط زیست به کودک هستند. امیدواریم بتوانیم به کمک هم، خودمان و کودکانمان، در این مسیر قرار بگیریم. حال بیایید به غذاهایی که می‌خوریم فکر کنیم. آیا می‌دانید برخی مواد غذایی آسیب‌های جدی به محیط زیست می‌زنند؟ همراهمان باشید تا بیشتر برایتان بگوییم.

غذاهایی که بیشترین آسیب را به محیط زیست می‌زنند

بهتر است در مسیر آموزش محیط زیست به کودک، از این موضوع مهم غافل نشویم. بهتر از دانش و اطلاعات کافی درباره‌ی غذاهای مختلف و تاثیرات آن‌ها بر محیط زیست را متناسب با سن کودک به او آموزش دهیم. غذاهای زیر از جمله غذاهایی هستند که آسیب زیادی را به محیط زیست وارد می‌کنند.

شکر

بر اساس گزارش بنیاد جهانی حیات وحش، بیش از 121 کشور به طور سالانه بیش از 145 میلیون تن شکر تولید می‌کنند. برای تولید این مقدار شکر، در سال مقدار زیادی آب مصرف می‌شود.(به طور متوسط برای تولید هر کیلوگرم شکر، حدود ۱۶۷ لیتر آب!)؛  همچنین کودهای شیمیایی برای رشد گیاه نیشکر، با نفوذ در خاک وارد آب‌های سطحی شده و زندگی بسیاری از گونه‌های جانوری آبزی از جمله لاک­‌پشت‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهند. در بسیاری از مناطق جهان نیز بسیاری از زیستگاه‌های دست­‌نخورده به خاطر تولید نیشکر به کلی نابود شده­اند.

راه‌حل: شکر علاوه بر تاثیرات مخرب بر محیط زیست، بر روی سلامت جسم و روان ما هم تاثیرات منفی دارد، پس تا جایی که می­توانیم مصرف شکر را کاهش دهیم. 😊

گوشت‌ گاو صنعتی

بر اساس گزارش سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد، بیش از 18 درصد گازهای گلخانه‌ای جهان را گاوها تولید می‌کنند! هر گاو به مقدار زیادی زمین برای چریدن و حجم قابل ملاحظه‌ای آب نیاز دارد و سالانه 20 تا 40 برابر انسان فضولات تولید می‌کند. هزاران هکتار از جنگل‌های استوایی برای کاشت ذرت و سویا که غذای اصلی گاوها در گاوداری‌های بزرگ صنعتی است از درخت خالی شده­ اند.

راه حل: در صورت امکان، بهتر است گوشت مصرفی خود را از گاوهایی که در مناطق آزاد و به صورت غیرصنعتی پرورش یافته­اند، تهیه کنیم، اما شاید وظیفه­ی مهم­تر این باشد که میزان مصرف گوشت گاو را کاهش دهیم و به اندازه‌ی مورد نیاز بدن مصرف کنیم.

روغن پالم

اگر به ترکیبات مواد غذایی­ای مانند چیپس‌ها، مخلوط شیر و غلات صبحانه، آب­نبات‌ها، شیرینی‌­جات و غذاهای کنسروشده نگاه کنید، خیلی زود متوجه می­شوید که روغن پالم جزئی جدانشدنی از این مواد غذایی است. بخش‌های زیادی از جنگل‌های بارانی مناطق استوایی برای کاشت درخت روغن پالم نابود شده‌­اند و با گسترش کاشت درخت روغن پالم، گونه‌های حیات‌وحش بسیاری در بخش‌های آسیب­‌پذیر کره‌ی زمین از بین رفته ­اند.

راه حل: برچسب ترکیباتی که روی مواد غذایی درج شده را بخوانید و از مصرف غذاهای فرآوری­‌شده‌ای که روی آن‌ها عباراتی همچون “روغن پالم”، “سدیم لوریل/ سدیم لورت” یا “الاییس گوینینسیس” (Elaeis guineensis) نوشته شده‌­است، خودداری کنید. در عوض به دنبال محصولاتی باشید که در آن­ها از روغن نارگیل استفاده شده‌­است.

آب آشامیدنی بسته‌بندی­‌شده در بطری‌های پلاستیکی

سالانه بیش از 38 میلیارد بطری پلاستیکی آب، به زباله تبدیل شده و به هر نحوی در طبیعت رها می‌شود. جدای از این میزان تولید زباله، سالانه بیش از 90 میلیون بشکه نفت نیز برای تولید و انتقال این بطری‌ها مصرف می‌شود! جالب است بدانید این اعداد ترسناک جهانی نبوده و فقط آمار آمریکا هستند!

راه حل: اگر آب لوله­‌کشی مناسب در دسترس نداریم، می‌توانیم از فیلترهای تصفیه­ی آب استفاده کنیم و وقتی از خانه خارج می­شویم بطری‌ها و قمقمه‌های چندبارمصرف همراه خود داشته­ باشیم.

گوشت بره و گوسفند

بر اساس برخی برآوردها، بیش از 1.8 میلیارد گوسفند در جهان وجود دارد که بعد از گاو بیشترین آسیب را به محیط زیست وارد می­کنند. بر اساس گزارش گروه حفاظت از محیط طبیعی، برای تولید هر کیلوگرم گوشت گوسفند باید 9 لیتر آب مصرف کرد و بدتر آن که به ازای هر نیم‌­کیلوگرم گوشت گوسفند، 20 کیلوگرم گاز دی­‌اکسیدکربن در اتمسفر رها می‌شود! هر اتومبیل در ۴۵ کیلومتر مسافتی که طی می‌کند، این میزان دی­‌اکسیدکربن تولید می‌کند!

راه حل: می­توانیم بخشی از پروتئین مورد نیاز بدن را، به جای گوشت بره و گوسفند، با عدس تامین کنیم.

مرغ صنعتی

بر اساس مطالعات، مقدار زیادی از آلودگی آب‌های اطراف مزارع پرورش مرغ از جانب مرغ‌ها بوده ­است! علت اصلی این آلودگی، مقدار زیاد فضولاتی­ است که در این مزارع تولید شده و به راحتی وارد آب مناطق اطراف می‌شوند.

راه‌حل: شاید تهیه‌ی مرغ‌های ارگانیک برایمان گران تمام شود! اما اگر برایمان مقدور باشد، این کار هم به نفع خودمان و هم به نفع محیط زیستمان است.😊

سویا

به علت درخواست بالا، آسان­‌بودن کشت و هزینه‌ی پایین تولید، مزارع سویا، پا را از ایالات­‌متحده‌­ی‌­امریکا فراتر گذاشته و در کشورهایی مثل برزیل و آرژانتین هم بخش زیادی از زمین­‌های کشاورزی را به خود اختصاص داده­اند. در این دو کشور به دلیل کاشت سویا، جنگل‌های بارانی زیادی تخریب شده‌­اند.

راه حل: بهتر است به جای شیر سویای صبحانه‌، از جایگزین‌هایی مثل ترکیب شیر و نارگیل یا جو دوسر استفاده کنیم.

شاید تا الان برای ما اهمیت آموزش محیط زیست به کودک مشخص شده باشد؛ اما مشکل این باشد که ندانیم با چه زبانی به کودکانمان این موضوعات را آموزش دهیم. در بخش بعد توصیه‌هایی را برایتان آورده‌ایم که می‌تواند به عنوان شروع آموزش، مفید واقع شود.

آموزش محیط زیست به کودک با زبان کودکانه

۱- در مصرف آب صرفه‌جویی کنیم!

  • هنگام مسواک‌­زدن، شیر آب را ببندیم.
  • به کودکان درباره‌ی روش‌های باغبانی و انتخاب گیاهانی که آب کمی مصرف می‌کنند، آموزش دهیم.
  • نحوه‌ی آب‌دادن صحیح به گلدان و باغچه را به کودکانمان یاد دهیم.

۲-یادت نره خاموش کنی!

  • وقتی از اتاق خارج می‌شویم، لامپ‌ها را خاموش کنیم.
  • وقتی کسی تلویزیون نمی‌­بیند، آن را خاموش کنیم.
  • در تابستان، اگر هوا زیاد گرم نیست، سعی کنیم کولرها را خاموش کنیم. 😊

۳-در را ببندیم!

  • وقتی وسایل سرمایشی و گرمایشی روشن هستند، درها و پنجره‌های خروجی را بسته نگه داریم تا انرژی هدر نرود.
  • درِ یخچال را برای تصمیم‌گیری بابت انتخاب غذا، طولانی­مدت باز نگه نداریم!

۴-باغبانی و پرورش گیاه را شروع کنیم.

  • با گیاهان ساده و در گلدان‌های کوچک شروع کنیم.
  • اگر حیاط داریم، بخشی از آن را به کاشتن گوجه‌فرنگی، کاهو و … اختصاص بدیم.
  • اگر محصولی از باغچه‌ برداشت کردیم، به کمک کودکمان با آن محصول، غذا درست کنیم.

۵-از یکبارمصرف‌ها دوری کنیم!

  • اگر قرار است برای کودکانمان تغذیه بگذاریم، از ظرف‌های چندبارمصرف استفاده کنیم.
  • هنگام غذاخوردن، به جای دستمال کاغذی از دستمال پارچه‌ای استفاده کنیم.

۶-بازیافت کنیم!

  • به کودکانمان آموزش دهیم که چه موادی قابل بازیافت هستند.
  • به همراه کودکانمان زباله‌ها را تفکیک کنیم و از آن­ها بخواهیم کاغذهای باطله‌شان را در کیسه‌ی جداگانه نگه‌داری کنند.
  • با تهیه‌ی محصولات بازیافت‌­شده، این چرخه را کامل کنیم. 😊

۷-دوباره استفاده کنیم!

  • شیشه‌های مربا یا ترشی را بشوریم و از آن‌ها به عنوان لیوان، ظرف دسر و یا ظروف نگهداری مواد غذایی استفاده کنیم.
  • از استوانه‌ی مقوایی داخل دستمال توالت برای درست‌کردن کاردستی استفاده کنیم.

۸-برای گیاهان کمپوست(کود) درست کنیم.

  • به کودکان آموزش دهیم چه موادی می‌توانند برای تولید کمپوست مورد استفاده قرار بگیرند.
  • طبقه‌بندی پسماند غذایی را به کودکانمان آموزش دهیم.
  • فرآیند کمپوست‌­شدن پسماند غذایی را به کودکان نشان دهیم.
  • اجازه دهیم کودکان از کود تولیدشده، برای رشد گیاهان خود استفاده کنند.

۹-پیاده‌روی یا دوچرخه­‌سواری کنیم!

  • در ابتدا خودمان الگو باشیم! همه‌ی مسیرها قرار نیست با ماشین طی شوند!
  • بعد از نهار به پیاده‌روی خانوادگی برویم و با هم وقت بگذرانیم.
  • زمانی­که کودکان بزرگتر شدند، اجازه دهیم برای رفتن به مدرسه یا خانه‌ی دوستانشان، از دوچرخه استفاده کنند یا پیاده‌­روی کنند.

۱۰-به کودکانمان، “تجربه” هدیه دهیم!

  • کودکان ممکن است از اسباب‌بازی‌هایشان زود خسته شوند. به جای هدیه‌­دادن اسباب­‌بازی، می­توانیم کودکمان را به کوهنوردی یا کمپ ببریم.
  • رفتن به موزه‌ها، نمایشگاه‌ها، مراکز علمی و …، هم می‌توانند تجربیات خوبی برای ما و کودکان بیافرینند و هم خاطره‌های جذابی برای آینده‌­مان خلق کنند.😊

محیط زیست : امانتی که باید مراقب آن باشیم

بومیان آمریکا ضرب‌المثل جالبی درباره‌ی مراقبت از محیط زیست دارند: «ما زمین را از نیاکانمان به ارث نبرده‌ایم! بلکه آن را از کودکانمان به امانت گرفته‌ایم!» پس باید تلاش کنیم تا در مراقبت از این امانت بزرگ بکوشیم و آن را با کمترین آسیب به دست کودکانمان برسانیم. ما اعتقاد داریم زمانی که برای مراقبت از محیط زیست گذاشته می‌شود، زمان تلف‌شده نیست. بلکه زمان هدیه‌ داده شده به خودمان و کودکانمان برای زندگی بهتر و آرام‌تر است.

شما چه فکری می‌کنید؟ آیا به کودکانتان اهمیت مراقبت از محیط زیست و راهکار‌های آن را آموزش می‌دهید؟ از راهکارهایتان برای ما بگویید.

منابع : Ecoparent / Imgreenwise

میانگین امتیاز: 0 / 5. تعداد آرا: 0

guest
0 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments
مطالب مرتبط:
فهرست